Prokuratura Okręgowa w Krakowie - wersja angielska
Elektroniczna skrzynka
podawcza Elektroniczna skrzynka podawcza
Prokuratura Okręgowa
i Prokuratury Rejonowe Prokuratura Okręgowa i Prokuratury Rejonowe

Informacja dot. obchodów "Tygodnia Pomocy Ofiarom Przestępstw"

19-02-2010

W dniach od 22 lutego do 26 lutego 2010 roku będzie obchodzony Tydzień Pomocy Ofiarom Przestępstw.
Akcja ta ma na celu zwrócenie szczególnej uwagi na potrzeby i prawa osób pokrzywdzonych przestępstwem, konieczność niesienia im pomocy.
W dniach od 22 do 26 lutego br. każda osoba może uzyskać informacje na temat uprawnień przysługującym pokrzywdzonym, sposobie zakończenia postępowania lub pozakarnych uprawnieniach prokuratora. Informacje takie można uzyskać w godzinach urzędowania prokuratury od 7.45 do 15.45 we wszystkich siedzibach prokuratur. Dyżury w tych jednostkach będą pełnili prokuratorzy i asesorzy, którzy udzielą informacji zgłaszającym się osobom / też telefonicznie /.

Wszystkim zainteresowanym przedstawiamy informację o pozakarnych uprawnieniach prokuratora opracowaną przez Kierownika Działu do Spraw Cywilnych, Administracyjnych i Nieletnich Prokuratury Okręgowej w Krakowie – prokurator Ewę Baran.


Najczęściej wykorzystywane sposoby dochodzenia roszczeń odszkodowawczych lub innych praw naruszonych popełnionym przestępstwem w postępowaniu cywilnym lub przy wykorzystaniu procedury cywilnej w postępowaniu karnym, które osoby pokrzywdzone mogą podjąć samodzielnie lub za pośrednictwem Prokuratury
w ramach pozakarnej działalności tej jednostki


Powództwo adhezyjne (powództwo cywilne w procesie karnym)

- Pokrzywdzony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wytoczyć przeciw oskarżonemu powództwo cywilne w celu dochodzenia
w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio
z popełnienia przestępstwa.
- Wraz z powództwem może zostać sformułowany wniosek o zabezpieczenie (na majątku sprawcy przestępstwa) dochodzonego pozwem roszczenia.
- Powództwo może być złożone jeszcze w trakcie trwania postępowania karnego – wówczas dołącza się je do akt i jest skierowane z aktem oskarżenia do sądu.

- Jeżeli pokrzywdzony zmarł – te same prawa przysługują osobom najbliższym (art. 115 § 11 kk), jeżeli śmierć nastąpiła już po wniesieniu powództwa osoby najbliższe mogą wstąpić w prawa zmarłego i dochodzić przysługujących im roszczeń.

- Dochodzone w postępowaniu karnym roszczenie cywilne (zarówno o charakterze odszkodowania materialnego, jak i pieniężnego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę) musi być bezpośrednio związane z zaistniałym przestępstwem – dlatego
w drodze powództwa adhezyjnego nie ma możliwości dochodzenia np. renty
czy świadczenia alimentacyjnego.

- Sąd cywilny odmówi przyjęcia powództwo cywilnego do rozpoznania, lub przyjęte pozostawi bez biegu jeżeli:
 z mocy przepisu szczególnego jest ono niedopuszczalne ( w sprawach nieletnich),
 roszczenie nie ma bezpośredniego związku z zarzutem oskarżenia,
 zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną,
 to samo roszczenie jest przedmiotem innego postępowania lub o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono – np. przedmiotowe żądanie wcześniej skierowano do sądu cywilnego,
 po stronie pozwanych zachodzi współuczestnictwo konieczne z instytucją państwową, samorządową
lub społeczną albo z osobą, która nie występuje w charakterze oskarżonego,
 został złożony wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 kodeksu karnego.

- Podjęte w tej sprawie orzeczenie sądu jest niezaskarżalne. Powód może jednak
w zawitym 30-dniowym terminie od daty odmowy przyjęcia lub pozostawienia powództwa cywilnego bez rozpoznania wnieść o przekazanie pozwu sądowi właściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych.
Podobne stanowisko (dla przyśpieszenia dochodzonego roszczenia) powód cywilny może zając w sytuacji zawieszenia przed sądem postępowania karnego. Wówczas nie wiąże go jednak 30-dniowy termin wniosku o przekazanie powództwa.
Zwrócenie uwagi na przedmiotowy termin jest o tyle istotne, iż w sytuacji, gdy wraz
z powództwem, dla pewności egzekucji, doszło do zabezpieczenia majątkowego –
z upływem tego terminu – traci ono swoją skuteczność (upada z mocy prawa).
Należy przypomnieć, iż ów 30-dniowy termin jest liczony od daty postanowienia
o odmowie przyjęcia powództwa lub pozostawieniu powództwa bez rozpoznania .Nie należy zatem – czekać z wnioskiem o przekazanie powództwa do uprawomocnienia się zapadłego wyroku – wniosek taki należy złożyć po wydaniu postanowienia
o odmowie przyjęcia powództwa lub wyroku sądu I instancji – o pozostawieniu go (powództwa cywilnego)
bez rozpoznania.

- Jeżeli powództwo zostało złożone na etapie postępowania przygotowawczego – następnie umorzonego lub zawieszonego, pokrzywdzonemu w zawitym terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia przysługuje prawo żądania przekazania sprawy sądowi właściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych. Jeżeli pokrzywdzony
w terminie tym żądania nie zgłosi, zabezpieczenie upada, a wniesiony poprzednio pozew nie wywołuje skutków prawnych.

- W pozwie powinny znaleźć się informacje pozwalające na wykazanie bezpośredniego związku między szkodą a zdarzeniem, które ją wywołało, a także uzasadnienie wysokości żądanego odszkodowania. Jeżeli w aktach sprawy karnej nie zalegają dokumenty pozwalające na ustalenie wysokości szkody – należy je dołączyć do pozwu lub wskazać sądowi miejsce ich przechowywania (np. w instytucji ubezpieczeniowej, szpitalu lub przychodni
albo w zakładzie pracy pokrzywdzonego).

- Powództwo cywilne może wnieść również prokurator.


Kompensata

Ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw przyznano osobie pokrzywdzonej możliwość uzyskania od Skarbu Państwa kompensaty (obejmującej odszkodowanie o charakterze materialnym) w sytuacji, gdy pokrzywdzony nie może uzyskać przedmiotowych środków od sprawcy lub sprawców przestępstwa, z pomocy społecznej lub innych źródeł (np. indywidualnego ubezpieczenia).
Istotnym novum niniejszej ustawy jest możliwość dochodzenia przedmiotowych roszczeń bez względu na to, czy sprawca lub sprawcy przestępstwa zostali wykryci, oskarżeni lub skazani.
Tym samym pokrzywdzony nawet w sytuacji umorzenia postępowania wobec nie wykrycia sprawców, może sformułować przedmiotowy wniosek określający przedmiotowe żądanie.


1. Z takim wnioskiem (o przyznanie kompensaty) może wystąpić:

- osoba, która na skutek przestępstwa doznała naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia określonych w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 kk (tj. ciężki uszczerbek ciała oraz uszczerbek ciała trwający powyżej 7 dni),

- w przypadku śmierci pokrzywdzonego - osoba najbliższa, tj.: małżonek lub osoba pozostająca z ofiarą we wspólnym pożyciu, wstępny, zstępny, osoba pozostająca
w stosunku przysposobienia, o ile w czasie popełnienia przestępstwa osoby te pozostawały na utrzymaniu ofiary.
2. Przyznanie kompensaty obejmuje jedynie:

 utracone zarobki lub inne środki utrzymania,
 koszty związane z leczeniem i rehabilitacją,
 koszty pogrzebu

pod warunkiem, iż wydatkowane kwoty stanowiły bezpośrednią konsekwencję popełnionego przestępstwa, a osoba uprawniona nie zdołała uzyskać pokrycia tych kosztów z innych wymienionych już wcześniej źródeł.
3. Bez względu na wysokość poniesionej szkody, przyznana kompensata nie może przekroczyć 12 000 zł.
4. Sądem właściwym do rozpoznania wniosku jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania osoby uprawnionej
lub gdy miejsca tego nie można ustalić – sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo.

5. Wniosek może być złożony jedynie w terminie 2 lat od dnia popełnienia przestępstwa (czyli nie od dnia zapadnięcia wyroku skazującego lub postanowienia
o umorzeniu postępowania). Po upływie tego terminu możliwość dochodzenia roszczenia w trybie przedmiotowej ustawy – wygasa.
6. We wniosku o kompensatę pokrzywdzony powinien wskazać:
 swoje dane i miejsce swojego zamieszkania,
 informację o stanie rodzinnym;
 datę i miejsce popełnienia przestępstwa stanowiącego podstawę ubiegania się
o kompensatę i jego zwięzły opis z podaniem skutków,
 informację o rodzaju i wysokości poniesionych kosztów oraz utraconych zarobków lub innych środków utrzymania,
 nadto dołączyć oświadczenia, iż dochodzona na drodze kompensaty szkoda nie została zrekompensowana
z innych źródeł (np. od sprawcy, z ubezpieczenia z zakładu pracy czy ZUS) – oświadczenie takie składane
jest pod odpowiedzialnością karną za podanie fałszywych danych.

7. Do wniosku należy dołączyć dokumenty, które potwierdzą wysokość dochodzonej szkody. Jeżeli dokumenty te znajdują się w aktach sprawy karnej czy u innych podmiotów (ZUS, innych firmach ubezpieczeniowych, szpitalach lub u pracodawcy),
a pokrzywdzony będzie miał problem z ich otrzymaniem, wystarczy wskazanie sądowi miejsca ich przechowywania. Sąd samodzielnie wystąpi o dołączenie ich w toku trwającego postępowania.

8. Sama treść wniosku została opublikowana w Dz. U. 2005.177.1476, jest też dostępna na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości. Jednak w sytuacji jakiegokolwiek problemu z uzyskaniem wzoru wniosku o przyznanie kompensaty lub z jego wypełnieniem albo określeniem dokumentów niezbędnych do wykazania swojego roszczenia, pomoc można uzyskać u organu pomocniczego, którym w Rzeczypospolitej Polskiej jest prokurator okręgowy, w którego okręgu uprawniony ma miejsce zamieszkania. Wskazana przez niego osoba udzieli Państwu wszelkich niezbędnych informacji w zakresie możliwości i warunków ubiegania się
o kompensatę oraz udostępni wzór formularza wniosku o przyznanie kompensaty.
Podobną pomoc można uzyskać w każdej jednostce prokuratury rejonowej, gdzie stosowne dane przekażą prokuratorzy, w zakresie kompetencji których znajduje się problematyka pozakarna.

9. Proszę pamiętać, iż przyznana kompensata podlega zwrotowi, jeżeli umorzono postępowanie karne z przyczyn przewidzianych w art. 17 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 i 9 kpk, bądź wydano wyrok uniewinniający z przyczyn przewidzianych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 kpk.

10. Z wnioskiem o przyznanie kompensaty może wystąpić również prokurator.


Dochodzenie odszkodowania (szkody materialnej i niematerialnej – tj. zadośćuczynienia) wynikłego z przestępstwa w drodze powództwa cywilnego

Wielokrotnie zdarza się, iż pomimo szerokich uprawnień, jakie przyznano pokrzywdzonemu w postępowaniu karnym i zapewnieniu możliwości uzyskania przez wymienionego całości lub części rekompensaty w drodze orzeczonych wyrokiem sądu odszkodowania, nawiązki (art.46 kk) czy zasądzonego powództwa adhezyjnego
(art.62 - 70 kpk) – ostatecznie sąd nie rozstrzyga w przedmiocie roszczeń cywilnych, często na skutek nie złożenia stosownych pism czy wniosków w prawem przypisanym terminie.
Zdarza się też, iż zasądzone kwoty nie odpowiadają oczekiwaniu podmiotu poszkodowanego lub też skutki przestępstwa (zwłaszcza zdrowotne) ujawniają się
w terminie późniejszym lub wiążą z koniecznością uzyskania renty czy alimentów – których możliwość przyznania nie została przewidziana postępowaniem karnym.
Wówczas pokrzywdzonemu przysługuje cywilna droga dochodzenia odszkodowania powstałego w konsekwencji popełnionego na jego szkodę (lub osoby najbliższej) przestępstwa.

W postępowaniu cywilnym podstawą tych roszczeń są przepisy dot. czynów niedozwolonych, które nie zawsze muszą realizować znamiona konkretnego przestępstwa. Może być to również szkoda wywołana naruszeniem prawa zwyczajowego lub nawet przepisu karnego, za które sprawca nie poniósł odpowiedzialności, np. wobec umorzenia z uwagi na znikomą społeczna szkodliwość czynu czy przedawnienie przestępstwa, itp.).

Unormowania umożliwiające dochodzenie takich roszczeń zostały uregulowane w przepisach art. 444 kc, art. 445 kc, art. 446 kc, art. 4461 kc, art. 448 kc.
Charakter i podstawy przyznania poszczególnych roszczeń
1. W przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia będącego skutkiem „przestępstwa/czynu niedozwolonego” można przeciwko sprawcy szkody (podejrzanemu/skazanemu) wystąpić z żądaniem przyznania:
- odszkodowania (w znaczeniu szkody materialnej) obejmującego:
a) zwrot kosztów, które zostały poniesione dla usunięcia szkody – przykładowo kosztów zakupionych lekarstw, prywatnej pomocy lekarskiej i rehabilitacji, kosztów przejazdu taksówką czy własnym samochodem np. na konsultacje, koszty opieki itp.,
b) zasądzenie z góry ustalonej kwoty na konieczne w przyszłości leczenie, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą – także sumy potrzebnej na koszty przygotowania do innego zawodu,
c) przyznanie renty, w tym tymczasowej, o ile wysokość tej renty nie została ustalona na datę trwającego procesu. Renta może być zastąpiona jednorazowym odszkodowaniem, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.
- zadośćuczynienia.
Zadośćuczynienie to pieniężna rekompensata za szkodę o charakterze niematerialnym (krzywdę) – np. ból i cierpienie wywołane uszkodzeniem ciała, utratą poczucia bezpieczeństwa, wstydem spowodowanym koniecznością bycia zależnym od pomocy innych osób itp. Suma ta ma charakter uznaniowy i jest podyktowana szeregiem okoliczności – jak wiek pokrzywdzonego, intensywność bólu oraz szeregiem innych pozostawionych swobodnej (ale nie dowolnej) ocenie sądu orzekającego w sprawie.
2. Zadośćuczynienie może być również przyznane w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. Jeżeli wskazany czyn wiązał się z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia wywołującym również szkodę materialną, znajdują zastosowanie regulacje z pkt.1 a)-c).
3. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia spowodowanego przestępstwem pokrzywdzony zmarł, dochodzenie roszczeń obejmuje:
a) koszty leczenia i pogrzebu, o których zasądzenie może wystąpić każdy – kto poniósł te koszty (a więc niekoniecznie musi być to członek rodziny),
b) żądanie przyznania renty – z którym to żądaniem wystąpić może osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny (najczęściej przepis ten ma zastosowanie do małżonka i dzieci osoby zmarłej). Wysokość renty jest obliczana stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Niekiedy prawo do żądania renty może przysługiwać innej osobie bliskiej, której zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania np. rodzicom, konkubentowi,
c) żądanie przyznania odszkodowania, jeżeli wskutek śmierci pokrzywdzonego nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji życiowej osób najbliższych, np. załamanie stanu zdrowia psychicznego czy fizycznego, uniemożliwiające osobie najbliższej podjęcie lub kontynuowanie pracy,

d) żądanie przyznania za doznaną krzywdę zadośćuczynienia najbliższym członkom rodziny zmarłego.

4. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.
Należy pamiętać, iż dobro osobiste jest pojęciem bardzo szerokim, przykłady zostały wyliczone w art. 23 kc (zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nietykalność mieszkania itp.). Jest to jednak tylko i jedynie wyliczenie przykładowe.

5. W przypadku szkody stricte materialnej, np. będącej skutkiem przestępstwa przeciwko mieniu, np. przywłaszczenia pieniędzy, uszkodzenia lub zniszczenia mienia – odszkodowania można dochodzić w drodze powództwa opartego na zasadzie art. 415 kc – poprzez tzw. powództwo o zapłatę.

O czym należy pamiętać formułując pozew w opisanych powyżej sprawach:

- wszystkie wskazane powyżej roszczenia dochodzone są w procesie – tym samym formułowane przez pokrzywdzonego (powoda) pismo przybiera postać pozwu,

- sądem rzeczowo właściwym do jego rozpoznania jest sąd rejonowy, jeżeli żądana kwota nie przekracza 75 000 zł; powyżej przedmiotowej kwoty – sąd okręgowy.
Sąd Okręgowy jest również sądem właściwym, jeżeli w pozwie dochodzone są roszczenia o charakterze niemajątkowym (np. obok żądania pieniężnego zadośćuczynienia za naruszone dobro osobiste, powód żąda przeprosin). Pozew wnosi się do sądu miejsca zamieszkania pozwanego (sprawcy przestępstwa) lub do sądu, w okręgu którego miało miejsce zdarzenie powodujące szkodę (przestępstwo) – wybór sądu zależy od powoda (pokrzywdzonego).

- jeżeli był więcej niż jeden sprawca przestępstwa, z którego dochodzone jest roszczenie, pozew może być skierowany przeciwko wszystkim sprawcom – ich odpowiedzialność ma bowiem charakter solidarny – co ułatwia powodowi (pokrzywdzonemu) dochodzenie zasądzonego roszczenia,

- pozew może być wniesiony i dochodzony nawet przed zakończeniem postępowania karnego. Jednakże gdy sprawa karna jest zakończona prawomocnym wyrokiem skazującym – orzeczenie to co do winy, osoby sprawcy, okoliczności zdarzenia – wiąże sąd cywilny. Zwalnia to powoda z przeprowadzenia w tej części postępowania dowodowego. Niekiedy zatem – warto poczekać na zakończenie postępowania karnego.
Dochodzenie roszczeń z tytułu przestępstwa przedawnia się dopiero z upływem 25 lat od dnia popełnienia przestępstwa, zatem jest mało prawdopodobnym, aby dochodzona szkoda uległa przedawnieniu. Natomiast zawsze warto zabezpieczyć swoje powództwo poprzez żądanie udzielenia zabezpieczenia na ustalonym w postępowaniu karnym majątku sprawcy czynu.



- jako dowód w sprawie należy powołać:

a) jeżeli jest – prawomocny wyrok zapadły w sprawie karnej,
b) dokumenty na potwierdzenie wysokości dochodzonej szkody ze wskazaniem, gdy powód nimi nie dysponuje, miejsca ich aktualnego przechowywania,
c) dowód ze świadków jak i przesłuchania siebie jako strony postępowania (w szczególności w części dot. uzasadnienia wysokości żądanego zadośćuczynienia),
d) inne dowody, które zdaniem pokrzywdzonego uzasadnią wysokość dochodzonego roszczenia, w tym dowód z opinii biegłych.


Przestępstwa przeciwko rodzinie a możliwości uzyskania ochrony w postępowaniu cywilnym

Jedną z dość licznych grup przestępstw, które nie kończą się aktem oskarżenia, niekiedy z powodu niechęci do składania zeznań przez samych pokrzywdzonych, pomimo istniejącego problemu pragnących uniknąć ingerencji organów ścigania i prokuratury – są przestępstwa przeciwko rodzinie.
W tej sytuacji – czy to samodzielnie, czy za pośrednictwem prokuratora osoba taka może wykorzystać przepisy następujących aktów prawnych:

1. Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
W przypadku, gdy u podłoża istniejącego problemu leży alkoholizm członka rodziny, zainteresowany może wystąpić do prokuratora z prośbą o skierowanie do sądu wniosku w trybie art. 26 § 3 powołanej ustawy w przedmiocie zobowiązania takiej osoby do poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego.
Do pisma skierowanego do Prokuratury (lub gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych) należy dołączyć, o ile znajdują się w posiadaniu zainteresowanego:
- dokumenty potwierdzające fakt istniejącej choroby członka rodziny lub wskazać dane – np. sygnatury spraw, gdzie dokumenty takie zostały już złożone.
Należy jednak zaznaczyć, iż wniosek jest kierowany przez prokuraturę jedynie wówczas, gdy skutkiem nadużywania alkoholu jest rozkład życia rodzinnego, demoralizacja małoletnich, uchylanie się od pracy albo systematyczne zakłócanie spokoju lub porządku publicznego. Brak tych okoliczności – nawet przy istniejącej
i potwierdzonej chorobie alkoholowej – nie daje podstaw do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.
2. Art. 28 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
Małżonkowie, którzy pozostają we wspólnym związku małżeńskim obowiązani są do wspólnego ponoszenia kosztów utrzymania rodziny. Jednakże często, zwłaszcza w rodzinach z istniejącym problemem alkoholowym, ciężar utrzymania rodziny spoczywa tylko na jednym małżonku, pomimo iż drugi dysponuje dochodem z pracy lub pobieranej emerytury lub renty.
W takiej sytuacji pokrzywdzony małżonek może wystąpić do sądu rejonowego miejsca swojego zamieszkania – z wnioskiem o nakazanie wypłacania całości lub części wynagrodzenia (pod którym rozumiemy również rentę, jak i emeryturę) bezpośrednio do jego rąk lub na wskazane konto. Są to roszczenia przypominające żądania alimentacyjne – z tym, iż małżonkowie nie są rozwiedzeni.


Warunkiem sformułowania takiego wniosku jest:

- wspólne zamieszkanie,
- nie wywiązywanie się małżonka z obowiązku utrzymania rodziny,
- wskazanie posiadanego przez uchylającego się małżonka – źródła dochodu.


3. Art. 109, art. 111 i art. 113-1136 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

Często błędy w funkcjonowaniu rodziny powodują, iż zagrożone jest dobro małoletniego dziecka, niejednokrotnie ofiary przestępstwa. W tej sytuacji rodzic, który pragnie chronić swoje dziecko może samodzielnie (choć często już wcześniej czyni to szkoła, prokurator, policja lub sąd) wystąpić do sądu rejonowego (rodzinnego)
o pobawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej drugiego rodzica.
Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym, a uczestnikiem są jedynie rodzice małoletniego.
Dziecko, którego dotyczy postępowanie nie jest uczestnikiem sprawy.
Warto przypomnieć, iż ostatnie zmiany kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nawet osobie pozbawionej władzy rodzicielskiej nie ograniczają kontaktu z dzieckiem.
Dlatego w sytuacji zagrożenia dobra dziecka (przymusem fizycznym lub psychicznym) wraz z wnioskiem o ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej należy sformułować wniosek o zakaz lub ograniczenie kontaktów z dzieckiem (ograniczenie nie dotyczy ich częstotliwości, ale np. konieczności spotkań w obecności osób trzecich lub np. zakazu kontaktu za pośrednictwem określonych mediów np. telefonu, internetu).
Należy jedynie przypuszczać, iż w sytuacji faktycznego zagrożenia dobra małoletniego ujawnionego w aktach postępowania karnego działania takie podejmie prokurator, jednak czynności takie może również podjąć przedstawiciel ustawowy – najczęściej rodzic osoby małoletniej.



Prokurator w postępowaniu cywilnym i administracyjnym
Zgodnie z art. 7 kpc prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie (wyjątek dotyczy tylko niektórych spraw z zakresu prawa rodzinnego), jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu. Stąd osoba pokrzywdzona przestępstwem może wystąpić do prokuratora z prośbą o wszczęcie w jej imieniu postępowania cywilnego lub zgłoszenia udziału do postępowania wytoczonego przez zainteresowanego. Prokurator uczyni to, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego.
Jego stanowisko w tej sprawie ma charakter niezaskarżalny.
Prokuratorowi służy również prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem (art. 182 kpa), jak i prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem (art. 183 kpa).
Prokuratorowi służy również prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie lub zmianę (art. 184 kpa).

Należy jednak przypomnieć, iż w sprawach administracyjnych Prokurator bierze udział w postępowaniu, formułuje sprzeciwy lub skargi lub inne środki odwoławcze tylko wówczas jeżeli wymaga tego ochrona praworządności, w szczególności gdy naruszenie prawa lub bezczynność organu narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej.

Może on jednak, nawet w sytuacji wystąpienia przedmiotowych przesłanek, odmówić stronie postępowania administracyjnego podjęcia czynności, jeżeli służą jej środki odwoławcze lub skarga do sądu administracyjnego albo wniosek o wznowienie postępowania bądź o stwierdzenie nieważności decyzji.
Może również odmówić podjęcia działań w sytuacji, gdy właściwy organ nadzoru podjął z urzędu czynności w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Jeżeli jednak podmiot, którego prawa zostały naruszone błędną decyzją organu administracyjnego – z uwagi na ograniczenia ustawowe, nie uzyska statusu strony – może liczyć na zbadanie sprawy przez Prokuraturę i w sytuacji potwierdzenia istnienia naruszenia prawa – podjecie przez wymieniony organ działań w ramach prawem przyznanych mu kompetencji.

Stanowisko prokuratora co do zasadności podjęcia przez niego interwencji w sprawie administracyjnej ma charakter niezaskarżalny.


Wszystkich zainteresowanych informujemy, iż wzór wniosku o przyznanie kompensaty znajduje się na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości, a treść wszystkich przepisów wymienionych w opracowaniu można znaleźć na Polskim Portalu Prawa – do których dostęp poprzez linki jest możliwy również ze pośrednictwem strony internetowej Prokuratury Okręgowej w Krakowie.

Aktualności