Prokuratura Okręgowa w Krakowie - wersja angielska
Elektroniczna skrzynka
podawcza Elektroniczna skrzynka podawcza
Prokuratura Okręgowa
i Prokuratury Rejonowe Prokuratura Okręgowa i Prokuratury Rejonowe

Obchody Międzynarodowego Dnia Mediacji w dniu 15.10.09 r.

07-10-2009

W dniu 15 października 2009 roku będzie obchodzony Międzynarodowy Dzień Mediacji. Celem obchodów jest upowszechnienie instancji mediacji zarówno wśród praktyków, jak i całego społeczeństwa.
W związku z powyższym, wszystkie osoby zainteresowane tą instytucją będą mogły, w tym dniu, uzyskać informacje związane z prowadzeniem mediacji.
W każdej prokuraturze rejonowej podległej Prokuraturze Okręgowej w Krakowie, w godzinach urzędowania: od 7:45 do 15:45, będą dyżury prokuratorów, asesorów lub aplikantów.
Dyżur taki będzie również w Prokuraturze Okręgowej w Krakowie przy ul. Mosiężniczej 2 w Krakowie: w Dziale Nadzoru oraz Wydziale Postępowania Sądowego.
Dla zainteresowanych wywieszone zostaną, we wszystkich budynkach prokuratur krakowskich oraz w tych, które mają siedziby poza Krakowem, listy mediatorów.
W dniu 15.10 br. Prokurator Okręgowy w Krakowie spotka się z mediatorami, którzy prowadzili już postępowania mediacyjne. W spotkaniu tym wezmą udział wszyscy Prokuratorzy Rejonowi, Naczelnicy Wydziałów Prokuratury Okręgowej w Krakowie oraz Komendant Wojewódzki Policji.
Celem przedstawienia- czym jest mediacja, kiedy może nastąpić, na czym polega, jak przebiega – prezentujemy poniższe opracowanie wizytatora Prokuratury Okręgowej w Krakowie – prokuratora Krzysztofa Dratwy.


„ Mediacja – sprawiedliwość naprawcza „

Nowoczesnym i skutecznym sposobem rozstrzygania drobnych spraw karnych stanowi mediacja . Podstawą postępowania mediacyjnego stanowi zasada sprawiedliwości naprawczej . Idea mediacji jest sposobem unowocześnienia procesu karnego i jest traktowana jako istotny sposób rozwiązywania sporów w całym kręgu europejskiej kultury legislacyjnej. Wyrazem tego stanowiska jest rekomendacja Rady Europy –„w sprawie mediacji w sprawach karnych” i ramowa Decyzja Rady Unii Europejskiej „o statusie ofiar w postępowaniu karnym”. Realizując cele i zadania mediacji należy kierować się zasadą subsydiarności , która oznacza, iż wszystkie decyzje procesowe powinny być podejmowane na szczeblu i warunkach najbardziej bliskich obywatelowi (zasada subsydiarności) oraz aby działania podejmowane z za-miarem osiągnięcia określonego celu były właściwe i pozostające w odpo-wiedniej relacji pomiędzy przyjętym środkiem polityki karnej, a zamierzonym celem działania( zasada proporcjonalności )tj. wystarczające i konieczne (mniej restrykcyjna alternatywa ). W polskim systemie prawnym postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a jego okres nie wlicza się do czasu trwania postępowania przygotowawczego. Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa. Artykuł 23 a dotyczący mediacji został dodany do Kodeksu Postępowania Karnego nowelą z dnia 10 stycznia 2003 roku.
Istota mediacji sprowadza się do wypracowania w oparciu o zasady: dobrowolności, poufności, bezstronności i neutralności- kompromisu możliwego do przyjęcia przez strony pozostające w konflikcie. Chodzi w nim o naprawienie tego ,co można naprawić w stopniu najkorzystniejszym dla obu stron. W tego typu postępowaniu strony muszą same wypracować kompromis , a mediator tylko im w tym pomaga. Aby doszło do mediacji w sprawie karnej ofiara i sprawca muszą wyrazić na nią zgodę . Dla po-krzywdzonego jest to szansa na otrzymanie szybkiego zadośćuczynienia
o charakterze materialnym, moralnym lub społecznym. W wielu przypadkach pokrzywdzony, chce tą drogą dowiedzieć się z jakich powodów został skrzywdzony, jakie były motywy działania sprawcy i często oczekuje od niego usłyszeć jedynie krótkie słowo ”przepraszam”. Uczestnictwo w mediacji, poznanie motywów działania sprawcy sprzyja temu , że pokrzywdzony przestaje się bać , że obie strony mogą podać sobie dłoń, tolerować swoją obecność, żyć spokojnie obok siebie. Często sprawy , które znajdują odzwierciedlenie w postępowaniu karnym stanowią pokłosie zadawnionych i ciągnących się latami konfliktów w których istota sporu jest zupełnie inna niż przedstawia-na organom ścigania. Mediacja takie sprawy rozwiązuje najlepiej , niwelując jednocześnie zarzewie konfliktu. Główne przesłanki kwalifikujące konflikt do postępowania mediacyjnego to : nie budzące wątpliwości okoliczności spraw ,ujawniony pokrzywdzony, bliska odległość stron od sądu względnie siedziby mediatora, brak uprzedniej karalności sprawcy, incydentalny lub krótko-trwały charakter konfliktu, jednostkowy charakter czynu przestępczego ,występująca pomiędzy stronami gotowość pojednania, konflikt o charakterze rodzinnym lub dotyczący społeczności lokalnych, możliwość zbudowanie bezpośrednich relacji pomiędzy pokrzywdzonym i podejrzanym.
Do mediacji nie powinny natomiast trafić sprawy w których sprawca jest zdemoralizowany, wykazuje znaczne nasilenie agresji, oznacza się niskim poziomem empatii, a pokrzywdzony wykazuje postawę roszczeniową, jest nietolerancyjny, wrogo nastawiony do sprawcy. Postępowaniem tym nie powinny być objęte sprawy, w których strony wykazują zaburzoną strukturę osobowości jak również w których występuje duża ilość pokrzywdzonych, podejrzanych oraz czynów. Nie bez znaczenia dla kwestii doboru spraw do postępowania ma kwalifikacja prawna zarzucanego czynu. Praktyka wskazu-je, że najlepsze efekty mediacja daje w sprawach , których przedmiot stano-wią :bójki i pobicia (art. 158kk), uszkodzenia ciała (art. 157 kk), groźby karal-ne (art. 190 kk), zmuszanie do określonego zachowania (art. 191 kk), prze-stępstwa p-ko mieniu (art. 278 kk,279 kk, 284 kk, 286 kk,288 kk), zniesławienia (art. 212 kk), zniewagi (art. 216 kk), naruszenia nietykalności cielesnej (art. 217 kk), znęcania (art. 207 kk)
O tym czy daną sprawę należy kierować do mediacji zależy od sytuacji
w jakiej znajdują się strony konfliktu oraz prezentowanych prze nich postaw życiowych. Kierując sprawę do postępowania mediacyjnego udostępnia się mediatorowi informacje z akt sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania.
W mediacji nie wykluczony jest udział pełnomocnika procesowego jednej ze stron tego postępowania w sytuacji gdy jedna życzy sobie takiego udziału, a druga się temu nie sprzeciwia. Ugoda zawarta przed mediatorem stanowi w każdym przypadku załącznik do sprawozdania przedkładanego organom procesowym.
Ugoda pozasądowa i pojednanie stron, może wpłynąć na rodzaj i wyso-kość orzeczonej kary lub środka karnego ( art. 53 § 3 kk, art. 56 kk, art.
59 kk, art. 60 § 2 kk, art. 66 § 3 kk i art. 69 § 2 kk), a także na sposób rozpoznania sprawy w myśl art. 335 kpk i art. 387 kpk. Sąd chociaż nie jest związany w sposób formalny treścią ugody, ( może np. dodać nowe obowiązki), to w praktyce zmierza do honorowania zasadniczych wyników porozumienia. Pozytywny wynik mediacji może mieć wpływ na decyzję sądu, ale nigdy jej nie przesądza. Skutek pozytywnie zakończonej mediacji może stanowić :warunkowe umorzenie postępowania karnego, bezwarunkowe umorzenie postępowania karnego ( przy przyjęciu znikomej społecznej szkodliwości), powtórzenie w orzeczeniu sądu warunków ustalonej między stronami ugody (np. naprawienie szkody, zadośćuczynienie, podjęcie lub kontynuowanie leczenia odwykowego, przeproszenie poszkodowanego, świadczenie na cel społeczny), skazanie bez przeprowadzenia rozprawy.
Brak zgody strony na mediację lub wycofanie się z niej nie może wywołuje negatywnych reakcji i ocen organu procesowego. Wynik mediacji nie może być też wykorzystany przez organ prowadzący postępowanie karne jako dowód przyznania się do winy, a sprawozdanie z mediacji nie stanowi źródła dowodowego dla prokuratora czy sądu. Ugoda zawarta między stronami postępowania mediacyjnego nie ma także charakteru cywilnoprawnego, nie może wywołać skutków w zakresie prawa cywilnego, a tym samym stanowić tytułu egzekucyjnego. W praktyce oznacza to konieczność powtórzenia w treści orzeczenia sądu warunków ustalonych w toku mediacji. W postępowaniu przygotowawczym rozwiązaniem tej kwestii może stanowić przekształcenie ugody mediacyjnej w ugodę sądową.
Stwierdzić należy, iż stosowanie mediacji w dłuższej perspektywie czasowej może przynieść wymiarowi sprawiedliwości wiele korzyści albowiem:
pozwala na uproszczenie wymierzania sprawiedliwości, prowadzi do odciążenia sądów , pozwala na koncentrowanie się na przestępstwach najgroźniejszych, ogranicza i upraszcza procedury dowodowe, zmniejsza ilość spraw cywilnych związanych z odszkodowaniem za szkody wyrządzone przestępstwem, powoduje skrócenie czasu potrzebnego na rozpoznanie spraw karnych, zmniejsza koszty funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, pozwala na rezygnację z tradycyjnych sposobów reakcji prawno karnej (zamiast sprawiedliwości karnej – retrybutywnej, sprawiedliwość naprawczą- zadośćuczynieniową ), a zwłaszcza z kary pozbawienia wolności, wprowadza racjonalizację w stosowaniu przepisów prawa karnego, sprzyja wzrostowi zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości , zwiększa stabilność orzeczeń sądów, stwarza większą możliwość podporządkowania się przyjętym ustaleniom, a tym samym ogranicza konieczność podejmowania działań o charakterze egzekucyjnym, daje gwarancje trwałego rozwiązania konfliktu poprzez ustalenie jego rzeczywistych przyczyn, zapobiega pieniactwu sądowemu, mini-malizuje powrotność do przestępstwa.
Reasumując stwierdzić należy, iż dla załatwiania sporów sąd powinien być ostatecznością. Rozwiązywanie konfliktów, problemów i sporów międzyludzkich winno odbywać się drogą negocjacji, kompromisu i konsensusu. Praktyka dowodzi, że osobiste porozumienie stron o ile stanowi rezultat dobrowolnej ugody stanowi gwarancję trwałego usunięcia i rozwiązania konfliktu często silniejszą niż wyrok sądu. Z przeprowadzonej analizy wynika, iż pokrzywdzeni przestępstwem są bardziej zainteresowani uzyskaniem szybkiego i pewnego zadośćuczynienia niż ukaraniem sprawcy po przeprowadzeniu rozprawy .Mediacja przyspiesza rozpoznanie sprawy, niemniej nie może odbywać się kosztem interesów i gwarancji stron procesowych ,a tym samym musi zapewniać ich pierwszeństwo przed wymaganiami szybkości postępowania. Program mediacyjny nie stanowi alternatywy dla wymiaru sprawie-dliwości, ale jest instytucją go wspomagającą, dysponując procedurami
nie skrępowanymi wymogami procesu karnego.



Aktualności