Prokuratura Okręgowa w Krakowie - wersja angielska
Elektroniczna skrzynka
podawcza Elektroniczna skrzynka podawcza
Prokuratura Okręgowa
i Prokuratury Rejonowe Prokuratura Okręgowa i Prokuratury Rejonowe

Obchody Międzynarodowego Dnia Mediacji w dniu 21.10.2010r.

12-10-2010

W dniu 21 października 2010 roku będzie obchodzony Międzynarodowy Dzień Mediacji. Celem obchodów jest upowszechnienie instytucji mediacji wśród praktyków i w całym społeczeństwie poprzez poszerzanie i pogłębianie wiedzy dotyczącej pokojowych metod rozwiązywania konfliktów.
W związku z powyższym, wszystkie osoby zainteresowane tą instytucją będą mogły, w tym dniu, uzyskać informacje związane z prowadzeniem mediacji.
W każdej prokuraturze rejonowej podległej Prokuraturze Okręgowej w Krakowie, w godzinach urzędowania: od 7:45 do 15:45, będą dyżury prokuratorów, asesorów lub aplikantów.
Dyżur taki będzie również w Prokuraturze Okręgowej w Krakowie przy ul. Mosiężniczej 2 w Krakowie: w Wydziale Nadzoru oraz Wydziale Postępowania Sądowego.
Dla zainteresowanych wywieszone zostaną, we wszystkich budynkach prokuratur krakowskich oraz w tych, które mają siedziby poza Krakowem, listy mediatorów.
W dniu 19.10 br. Prokurator Okręgowy w Krakowie spotka się z mediatorami, którzy prowadzili już postępowania mediacyjne. W spotkaniu tym wezmą udział wszyscy Prokuratorzy Rejonowi, Naczelnicy Wydziałów Prokuratury Okręgowej w Krakowie oraz Komendant Wojewódzki Policji.
Celem przedstawienia- czym jest mediacja, kiedy może nastąpić, na czym polega, jak przebiega – prezentujemy poniższe opracowanie wizytatora Prokuratury Okręgowej w Krakowie – prokuratora Krzysztofa Dratwy.


„ Mediacja – sprawiedliwość naprawcza „

Nowoczesnym i skutecznym sposobem rozstrzygania drobnych spraw karnych stanowi mediacja . Podstawą postępowania mediacyjnego stanowi zasada sprawiedliwości naprawczej . Idea mediacji jest sposobem unowocześnienia procesu karnego i jest traktowana jako istotny sposób rozwiązywania sporów w całym kręgu europejskiej kultury legislacyjnej. Wyrazem tego stanowiska jest rekomendacja Rady Europy –„w sprawie mediacji w sprawach karnych” i ramowa Decyzja Rady Unii Europejskiej „o statusie ofiar w postępowaniu karnym”. Realizując cele i zadania mediacji należy kierować się zasadą subsydiarności , która oznacza, iż wszystkie decyzje procesowe powinny być podejmowane na szczeblu i warunkach najbardziej bliskich obywatelowi (zasada subsydiarności) oraz aby działania podejmowane z za-miarem osiągnięcia określonego celu były właściwe i pozostające w odpo-wiedniej relacji pomiędzy przyjętym środkiem polityki karnej, a zamierzonym celem działania( zasada proporcjonalności )tj. wystarczające i konieczne (mniej restrykcyjna alternatywa ). W polskim systemie prawnym postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a jego okres nie wlicza się do czasu trwania postępowania przygotowawczego. Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa. Artykuł 23 a dotyczący mediacji został dodany do Kodeksu Postępowania Karnego nowelą z dnia 10 stycznia 2003 roku.
Istota mediacji sprowadza się do wypracowania w oparciu o zasady: dobrowolności, poufności, bezstronności i neutralności- kompromisu możliwego do przyjęcia przez strony pozostające w konflikcie. Chodzi w nim o naprawienie tego ,co można naprawić w stopniu najkorzystniejszym dla obu stron. W tego typu postępowaniu strony muszą same wypracować kompromis , a mediator tylko im w tym pomaga. Aby doszło do mediacji w sprawie karnej ofiara i sprawca muszą wyrazić na nią zgodę . Dla po-krzywdzonego jest to szansa na otrzymanie szybkiego zadośćuczynienia
o charakterze materialnym, moralnym lub społecznym. W wielu przypadkach pokrzywdzony, chce tą drogą dowiedzieć się z jakich powodów został skrzywdzony, jakie były motywy działania sprawcy i często oczekuje od niego usłyszeć jedynie krótkie słowo ”przepraszam”. Uczestnictwo w mediacji, poznanie motywów działania sprawcy sprzyja temu , że pokrzywdzony przestaje się bać , że obie strony mogą podać sobie dłoń, tolerować swoją obecność, żyć spokojnie obok siebie. Często sprawy , które znajdują odzwierciedlenie w postępowaniu karnym stanowią pokłosie zadawnionych i ciągnących się latami konfliktów w których istota sporu jest zupełnie inna niż przedstawia-na organom ścigania. Mediacja takie sprawy rozwiązuje najlepiej , niwelując jednocześnie zarzewie konfliktu. Główne przesłanki kwalifikujące konflikt do postępowania mediacyjnego to : nie budzące wątpliwości okoliczności spraw ,ujawniony pokrzywdzony, bliska odległość stron od sądu względnie siedziby mediatora, brak uprzedniej karalności sprawcy, incydentalny lub krótko-trwały charakter konfliktu, jednostkowy charakter czynu przestępczego ,występująca pomiędzy stronami gotowość pojednania, konflikt o charakterze rodzinnym lub dotyczący społeczności lokalnych, możliwość zbudowanie bezpośrednich relacji pomiędzy pokrzywdzonym i podejrzanym.
Do mediacji nie powinny natomiast trafić sprawy w których sprawca jest zdemoralizowany, wykazuje znaczne nasilenie agresji, oznacza się niskim poziomem empatii, a pokrzywdzony wykazuje postawę roszczeniową, jest nietolerancyjny, wrogo nastawiony do sprawcy. Postępowaniem tym nie powinny być objęte sprawy, w których strony wykazują zaburzoną strukturę osobowości jak również w których występuje duża ilość pokrzywdzonych, podejrzanych oraz czynów. Nie bez znaczenia dla kwestii doboru spraw do postępowania ma kwalifikacja prawna zarzucanego czynu. Praktyka wskazu-je, że najlepsze efekty mediacja daje w sprawach , których przedmiot stano-wią :bójki i pobicia (art. 158kk), uszkodzenia ciała (art. 157 kk), groźby karal-ne (art. 190 kk), zmuszanie do określonego zachowania (art. 191 kk), prze-stępstwa p-ko mieniu (art. 278 kk,279 kk, 284 kk, 286 kk,288 kk), zniesławienia (art. 212 kk), zniewagi (art. 216 kk), naruszenia nietykalności cielesnej (art. 217 kk), znęcania (art. 207 kk)
O tym czy daną sprawę należy kierować do mediacji zależy od sytuacji
w jakiej znajdują się strony konfliktu oraz prezentowanych prze nich postaw życiowych. Kierując sprawę do postępowania mediacyjnego udostępnia się mediatorowi informacje z akt sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania.
W mediacji nie wykluczony jest udział pełnomocnika procesowego jednej ze stron tego postępowania w sytuacji gdy jedna życzy sobie takiego udziału, a druga się temu nie sprzeciwia. Ugoda zawarta przed mediatorem stanowi w każdym przypadku załącznik do sprawozdania przedkładanego organom procesowym.
Ugoda pozasądowa i pojednanie stron, może wpłynąć na rodzaj i wyso-kość orzeczonej kary lub środka karnego ( art. 53 § 3 kk, art. 56 kk, art.
59 kk, art. 60 § 2 kk, art. 66 § 3 kk i art. 69 § 2 kk), a także na sposób rozpoznania sprawy w myśl art. 335 kpk i art. 387 kpk. Sąd chociaż nie jest związany w sposób formalny treścią ugody, ( może np. dodać nowe obowiązki), to w praktyce zmierza do honorowania zasadniczych wyników porozumienia. Pozytywny wynik mediacji może mieć wpływ na decyzję sądu, ale nigdy jej nie przesądza. Skutek pozytywnie zakończonej mediacji może stanowić :warunkowe umorzenie postępowania karnego, bezwarunkowe umorzenie postępowania karnego ( przy przyjęciu znikomej społecznej szkodliwości), powtórzenie w orzeczeniu sądu warunków ustalonej między stronami ugody (np. naprawienie szkody, zadośćuczynienie, podjęcie lub kontynuowanie leczenia odwykowego, przeproszenie poszkodowanego, świadczenie na cel społeczny), skazanie bez przeprowadzenia rozprawy.
Brak zgody strony na mediację lub wycofanie się z niej nie może wywołuje negatywnych reakcji i ocen organu procesowego. Wynik mediacji nie może być też wykorzystany przez organ prowadzący postępowanie karne jako dowód przyznania się do winy, a sprawozdanie z mediacji nie stanowi źródła dowodowego dla prokuratora czy sądu. Ugoda zawarta między stronami postępowania mediacyjnego nie ma także charakteru cywilnoprawnego, nie może wywołać skutków w zakresie prawa cywilnego, a tym samym stanowić tytułu egzekucyjnego. W praktyce oznacza to konieczność powtórzenia w treści orzeczenia sądu warunków ustalonych w toku mediacji. W postępowaniu przygotowawczym rozwiązaniem tej kwestii może stanowić przekształcenie ugody mediacyjnej w ugodę sądową.
Stwierdzić należy, iż stosowanie mediacji w dłuższej perspektywie czasowej może przynieść wymiarowi sprawiedliwości wiele korzyści albowiem:
pozwala na uproszczenie wymierzania sprawiedliwości, prowadzi do odciążenia sądów , pozwala na koncentrowanie się na przestępstwach najgroźniejszych, ogranicza i upraszcza procedury dowodowe, zmniejsza ilość spraw cywilnych związanych z odszkodowaniem za szkody wyrządzone przestępstwem, powoduje skrócenie czasu potrzebnego na rozpoznanie spraw karnych, zmniejsza koszty funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, pozwala na rezygnację z tradycyjnych sposobów reakcji prawno karnej (zamiast sprawiedliwości karnej – retrybutywnej, sprawiedliwość naprawczą- zadośćuczynieniową ), a zwłaszcza z kary pozbawienia wolności, wprowadza racjonalizację w stosowaniu przepisów prawa karnego, sprzyja wzrostowi zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości , zwiększa stabilność orzeczeń sądów, stwarza większą możliwość podporządkowania się przyjętym ustaleniom, a tym samym ogranicza konieczność podejmowania działań o charakterze egzekucyjnym, daje gwarancje trwałego rozwiązania konfliktu poprzez ustalenie jego rzeczywistych przyczyn, zapobiega pieniactwu sądowemu, mini-malizuje powrotność do przestępstwa.
Reasumując stwierdzić należy, iż dla załatwiania sporów sąd powinien być ostatecznością. Rozwiązywanie konfliktów, problemów i sporów międzyludzkich winno odbywać się drogą negocjacji, kompromisu i konsensusu. Praktyka dowodzi, że osobiste porozumienie stron o ile stanowi rezultat dobrowolnej ugody stanowi gwarancję trwałego usunięcia i rozwiązania konfliktu często silniejszą niż wyrok sądu. Z przeprowadzonej analizy wynika, iż pokrzywdzeni przestępstwem są bardziej zainteresowani uzyskaniem szybkiego i pewnego zadośćuczynienia niż ukaraniem sprawcy po przeprowadzeniu rozprawy .Mediacja przyspiesza rozpoznanie sprawy, niemniej nie może odbywać się kosztem interesów i gwarancji stron procesowych ,a tym samym musi zapewniać ich pierwszeństwo przed wymaganiami szybkości postępowania. Program mediacyjny nie stanowi alternatywy dla wymiaru sprawie-dliwości, ale jest instytucją go wspomagającą, dysponując procedurami
nie skrępowanymi wymogami procesu karnego.

Ugoda mediacyjna w polskim prawie cywilnym:

Ustawą z dnia 28 lipca 2005r. nowelizującą kodeks postępowania cywilnego powołana została do życia instytucja mediacji w sprawach cywilnych. Jak się powszechnie przyjmuje rozwiązanie to ma charakter uniwersalny. Mediacja może być bowiem pomocna zarówno przy rozwiązywaniu sporów w sprawach cywilnych, gospodarczych, rodzinnych ,a także w sprawach z zakresu prawa pracy. Oczekiwanym efektem mediacji jest przy tym ugoda, której przedmiotem mogą być zagadnienia regulowane przez każdą z powołanych wyżej dziedzin prawa. Przedmiotem ugody mediacyjnej mogą być wszystkie stosunki prawne, niezależnie od ich źródła, jeżeli pozostają w swobodnej dyspozycji stron. Zgodnie bowiem z art. 10 kpc w sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd powinien w każdym stanie postępowania dążyć do ich ugodowego załatwienia. W tych sprawach strony mogą także zawrzeć ugodę przed mediatorem. Dla praktyki mediacyjnej kluczową kwestią staje się więc pojęcie ugody, jej istota, charakter prawny oraz to co może być jej przedmiotem.
Ugoda jest umową nazwaną, która swoje odzwierciedlenie znajduje w przepisach art. 917 kc i 918 kc. Jest ona czynnością prawną dwustronną. Oznacza to, że muszą brać w niej udział dwie strony. Fakt, że po jednej ze stron pojawi się wielość podmiotów prawa (dwóch dłużników, kilku poręczycieli, współwłaściciele, wspólnicy spółek itd.) nie ma znaczenia dla charakteru dwustronności czynności prawnej ugody.
Czynność prawa zawiera w sobie ,co najmniej jedno oświadczenie woli (czynność prawna jednostronna). Ugoda obejmuje natomiast zgodne oświadczenia woli obu stron. Niezwykle istotne jest to, że oświadczenia woli stron lub strony (dla wszystkich rodzajów umów) zmierzają do powstania (np. powstania stosunku najmu), zmiany (np. zmiana stawki czynszu w umowie najmu), lub ustania stosunku prawnego (np. wypowiedzenie umowy najmu).
Omawiana czynność prawna będzie zawsze umową z dziedziny . zobowiązań, co oznacza, że taka ugoda odnosi skutek prawny wyłącznie między stronami ugody. Wobec tego osoby trzecie nie tylko nie odniosą żadnych korzyści w związku z zawartą ugodą, ale nade wszystko nie zostaną obciążone jakimikolwiek obowiązkami. Oczywiście od tej zasady pojawiają się pewne wyjątki (np. ubezpieczenie na rzecz osoby trzeciej- art. 808 kc).
Ugoda, jak każda umowa, musi dokładnie wskazywać strony, a więc określać stronę zobowiązaną (np. dłużnika ) i uprawnioną (np. wierzyciela ). Konieczne przy tym jest, aby podmiot zmierzający do zawarcia ugody mediacyjnej, był do tego zdolny (uprawniony) w świetle unormowań zarówno prawa materialnego (cywilnego) jak i procesowego.
Musi przy tym szczegółowo określać przedmiot ugody.
Zgodnie z treścią art. 917/&przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie isniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący łub mogący powstać.
Jak wynika z powołanego wyżej przepisu do istoty ugody należą wzajemne ustępstwa obu stron. Ustępstwa te należy ujmować szeroko i z subiektyw¬nego punktu widzenia. Jaki jest zakres ustępstw musi być oceniane w sposób bardzo elastyczny. Wzajemne ustępstwa nie muszą bowiem być ekwiwalentne - np. nie muszą mieć podobnej wartości ekonomicznej. Decy¬dująca będzie zawsze wola stron. To one same określaj a, co jest dla nich ważne bądź jaką przedstawiają wartość . Przesłanka wzajemnych ustępstw spełni się kiedy strona np. ograniczy swe roszczenie, zwłaszcza kiedy istnieje niepewność ,co jego wysokości, lub gdy jest wygórowane. Przyjmuje się iż wzajemne ustępstwo może przybrać postać rezygnacji z uzyskania orzeczenia korzystającego z powagi rzeczy osądzonej.
Aby można byto mówić o wzajemnych ustępstwach, musi istnieć wspólna płaszczyzna dla ich dokonania. Będzie nią istniejący między stronami stosunek prawny. Innymi słowy strony ugody muszą dojść do porozumienia w ramach wcześniej powstałej między nimi więzi prawnej. Źródła jej mogą być przeróżne. Ugoda sama w sobie nie powołuje nowego stosunku prawnego, gdyż funkcjonuje w ramach wcześniej powstałej i istniejącej relacji prawnej. Przedmiotem mediacji nie mogą być więc kwestie związane np. z ustalaniem wysokości ceny nabycia rzeczy, gdyż w istocie strony prowadzą rokowania w kierunku zawarcia umowy sprzedaży, a więc kiedy strony dopiero chcą powołać stosunek prawny sprzedaży, który jeszcze nie istnieje.
Oczywistym jest, że strony w jakimś celu zawierają ugodę. Ustawodawca w sposób ogólny, aczkolwiek wyczerujący wyjaśnia, iż celami tymi są:
a) potrzeba uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z istniejącego stosunku prawnego;
b) zapewnienie ich wykonania;
c) bądź by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Jak powszechnie przyjmuje się, celem ugody jest przekształcenie niepewnego lub spornego stosunku prawnego łączącego strony w stosunek pewny i bezsporny.
Ugoda mediacyjna może być zawarta pod warunkiem rozwiązującym lub zawieszającym.
O tym, jaką będzie miała treść ugoda mediacyjna decydują same strony. Tylko one mają wpływ na kształt praw i obowiązków wypełniających tę czynność prawną. Ugoda mediacyjna jest aktem prawnym, a skoro tak, to musi spełniać warunki niezbędne dła tego typu czynności . Dlatego też ustawodawca powołał pewne kryteria według których Sąd ocenia skuteczność ugody mediacyjnej. Kryteria te winny stanowić podstawę oceny dokonywanej przez mediatora (oczywiście przy zachowaniu wszystkich zasad mediacji) przy sporządzaniu przez strony ugody. Jest to wstępna kontrola legalności ugody. W ten sposób strony uchronią się przed negatywną decyzją Sądu, odmawiającą zatwierdzenia ugody. W tym miejscu należy podkreślić, iż rola Sądu przy ocenie legalności ugody mediacyjnej jest bardzo istotna. Przede wszystkim taka kontrola związana jest z funkcją sądów jako gwaranta państwa prawa. Niedopuszczalne bowiem jest, by sądy akceptowały ugody, które by były wadliwe. Co istotne zatwierdzenie nielegalnej ugody nie rozwiązuje sporu. Zrozumiała zatem jest postawa ustawodawcy, poddającego ugodę mediacyjną kontroli sądu.
Ogólne przesłanki skuteczności ugody mediacyjnej ustawodawca wskazał
w:
art. 183 § 3 kpc. Mianowicie ugoda nie może być:
a) sprzeczna z prawem,
b) zasadami współżycia społecznego,
c) zmierzać do obejścia prawa,
d) niezrozumiała,
e) zawierać sprzeczności,
ad a) Ugoda mediacyjna pozostaje sprzeczna z prawem, gdy jej treść lub forma jest niezgodna
z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Chodzi oczywiście o przepisy regulujące wszelkie dziedziny prawa. Ugoda może być również nieważna, jeżeli nie zachowano stosownej formy przewidzianej dla danej czynności prawnej.
Na przykład dla umów przenoszących własność nieruchomości art. 158 kc przewiduje formę szczególną w postaci zachowania aktu notarialnego. Co prawda ustawodawca w treści art. 183 J § 1 kpc zrównał ugodę mediacyjną z ugodą sądową (ugoda sądowa w praktyce wypracowała sobie zasadę, iż do jej skuteczności nie jest konieczna forma aktu notarialnego, jeżeli przenosi własność nieruchomości, znosi współwłasność), niemniej jednak § 2 art. 18345kpc precyzuje, że ugoda mediacyjna zatwierdzona przez sąd nie zwalnia od obowiązku zachowania szczególnej formy przewidzianej dla danej czynności prawnej. Oznacza to, iż jeżeli przedmiotem ugody będzie przeniesienie prawa własności nieruchomości, zniesienie współwłasności nieruchomości, powstanie lub zniesienia ograniczonego prawa rzeczowego (np. służebności gruntowej) lub innych praw, wówczas ugoda taka musi być zawarte w formie aktu notarialnego. Dopiero po spełnieniu tej przesłanki ugoda może być zatwierdzona przez Sąd. Zapis ten budzi poważne wątpliwości . Bez wątpienia przecież zapis ten ogranicza rozwój mediacji w sprawach, których przedmiotem będą prawa własności nieruchomości. Z jednej bowiem strony ustawodawca zachęca do mediacji zwracając 3/4 wpisu sądowego przy skutecznej ugodzie mediacyjnej. Podczas gdy z drugiej strony odsyła uczestników mediacji do~ notariusza - celem sporządzenia umowy notarialnej, co niewątpliwie z zwielokrotnia koszty samego postępowania mediacyjnego. Niezwykle skomplikowana okazuje się również ocena relacji treści § 1 do § 2 art. 183 (15) kpc.
Nie można jednak powstrzymać się od oceny, iż ustawodawca pomniejszył silę wiarygodności orzeczenia Sądu zatwierdzającego ugodę mediacyjną, obierając sądom możliwość ustalenia legalności ugod mediacyjnych, których przedmiotem jest obrót prawem własności nieruchomości.
Ugoda mediacyjna pozostanie sprzeczna z prawem również wtedy, gdy jej przedmiotem będą sprawy, w których zawarcie ugody jest niedopuszczalne (np. ugoda ustalająca krąg spadkobierców, ugoda ustalająca ojcostwo).
Pojęcie sprzeczności z prawem ma szerszy zakres aniżeli sprzeczności z ustawą (art. 58 kc). Oznacza to, iż Sąd ma obowiązek ustalenia czy ugoda mediacyjna nie narusza innych norm prawa, które jednak nie pociągają za sobą nieważność czynności prawnej. Wydaje się, iż Sąd może ustalać legalność ugody mediacyjnej pod kątem tzw. wyzysku, o którym mowa w art, 388 kc. Mogą także wchodzić kwestie związane z błędem, o którym mowa w treści art. 918 kc. Trzeba jednak wspomnieć, iż zakres badania ugody pod kątem jej wadliwości jest w nauce prawa jak i w orzecznictwie sporny, ad b) Ocena czy ugoda mediacyjna jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego wymaga zbadania każdego przypadku z osobna. Jest to zagadnienie konkretnych stanów faktyczny. Nie da się określić i wskazać jednej ogólnej reguły. Praktyka sądowa posługuje się licznymi przykładami sytuacji naruszających zasady współżycia społecznego. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy podkreślił, iż postanowienie umowy zastrzegające rażąco wygórowane odsetki jest nieważne w takiej części, w jakiej - w okolicznościach sprawy - zasady współżycia społecznego ograniczają zasadę swobody umów (art. 353^ KC w zw. z art. 58 § 2 i 3 KC)
c) Czynność prawna mająca na celu obejście prawa zmierza do realizacji celu, którego osiągnięcie jest przez przepisy prawa zakazane. Umowa może być formalnie ważna, jednakże materialnie zmierzając do osiągnięcia celu niezgodnego z prawem staje się nieważna.
Trzeba stwierdzić, iż wskazane wyżej kryteria badania ugody mediacyjnej nie tylko pociągają za sobą odmowę zatwierdzenia porozumienia zawartego przed mediatorem, ale również mogą uczynić umowę nieważną. Dzieję się tak, gdyż podobne przesłanki reguluje treść art. 58 kc, mówiącego o nieważności czynności prawnej (odmiennie jednak art. 58 kc traktuje jedną z przesłanek jako sprzeczność z ustawą a nie jak to czyni art. 183 (14) § 3 kpc sprzeczności z prawem).
Przestanki uzasadniające odmowę zatwierdzenia ugody wyznaczają ramy fachowości mediatora. W zależności bowiem od przedmiotu postępowania mediacyjnego mediator musi wykazać się wiedzą, która pozwoli mu ostrzec strony przed nieskutecznymi warunkami ugody. Zwłaszcza dotyczy to obowiązku zadbania o czytelność postanowień ugody, zrozumiałość i spójność wewnętrzną . Treść ugody powinna dokładnie określać ustalone między stronami rozmiary świadczeń i zakres objętych mediacją roszczeń. Strony muszą zadbać, aby warunki ugody byty ostateczne, a nade wszystko nie nasuwały wątpliwości. Należy także mieć na względzie iż nie jest możliwe późniejsze usuwanie niejasności, jakie pojawiłyby się w treści ugody. W ten sposób ugoda stanie się zrozumiała i nie będzie zawierała sprzeczności. Aby można było uzupełnić ugodę, niezbędna jest nowa umowa (ugoda), a więc zgodne oświadczenia woli stron.
Po zatwierdzeniu ugody mediacyjnej przez Sąd, umowa nabiera wszelkiej mocy prawnej, zrównana jest przy tym z ugodą zawartą przed sądem. Zgodnie z treścią art. 777 § 1 pkt kpc ugoda zawarta przed mediatorem (należy przyjąć, iż chodzi o ugodę zatwierdzoną przez nadanie jej klauzuli wykonalności,) jest tytułem egzekucyjnym.
Ugoda mediacyjna jest czynnością prawa cywilnego, jest również czynnością procesową. Postępowanie mediacyjne, niezależnie od tego czy przybierze postać tzw. postępowania przedsądowego, czy też sądowego zawsze będzie miało w sobie element postępowania cywilnego, którego zwieńczeniem będzie postanowienie sądu zatwierdzającego umowę. Ugoda mediacyjna korzysta więc z tzw. powagi rzeczy ugodzonej. Oznacza to, iż strona może bronić się zarzutem, skierowanym wobec strony przeciwnej, iż rozwiązała swoją sytuację prawną w drodze ugody mediacyjnej. Wtedy też Sąd oddali powództwo, ale nigdy nie odrzuci pozwu na podstawie powagi rzeczy osądzonej. Sąd będzie mógł natomiast ocenić legalność ugody mediacyjnej ponownie, pod kątem jej ważności. Prima facie może się to wydawać wątpliwe, jednakże trzeba przyjąć, iż Sąd dochodząc do wniosku, że zachodzi powaga rzeczy ugodzonej musi tym samym ustalić ważność samej czynności prawnej, to zaś odbywa się przez merytoryczną ocenę ważności czynności prawnej.
Ugoda mediacyjna po nadaniu jej przez Sąd klauzuli wykonalności (art. 183*" § 2 kpc) może być wykonana w trybie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez właściwego komornika.
W razie niewykonania porozumienia mediacyjnego strona, której świadczenie ujęte zostało w tej czynności, może dochodzić w drodze procesu zasądzenia stosownego odszkodowania w ramach art. 471 kc i nast. (Dział II -Skutki niewykonania zobowiązań).
Ugoda mediacyjna, tak zresztą jak ugoda sądowa, jest ważnym elementem umożliwiającym rozwikłanie sporu między zwaśnionymi stronami. Ugoda sądowa dotychczas zawierana przed sądem, jako instytucja prawa cywilnego i procesowego, ma znaczące osiągnięcia dla wymiaru sprawiedliwości, czego dowodem są liczne orzeczenia Sądu Najwyższego.
Ugoda mediacyjna, choć konstrukcyjnie tożsama z ugodą sądową, może jednak odegrać znacznie większą rolę. Poprzez mediację strony w sposób rzeczywisty mogą kształtować swoja sytuację prawną, pokonując samodzielnie dostrzeżone w toku postępowania mediacyjnego problemy. Ugoda mediacyjna winna załatwić i zamknąć wszystkie spory z pominięciem sali sądowej, która nigdy nie sprzyjała temu wszystkiemu, co można uzyskać podczas postępowania mediacyjnego.
Doświadczenia mediacji w polskim prawie pozwalają na pozytywną ocenę skuteczności jej stosowania w tym także korzyści jakie niesie ona dla wymiaru sprawiedliwości.
Postępowanie mediacyjne pozwala na oddanie procesu w zakresie rozstrzygania sporu w ręce samych zainteresowanych , którzy tym sposobem mogą samodzielnie kształtować rzeczywistość prawną oraz swoje stosunki wzajemne. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt,iż pojednane strony rzadziej wracają do Sądu aniżeli ci, których konflikt został rozstrzygnięty na sali sądowej.
Mediacja chroni również proces sądowy nie tylko przed nadmierną przewlekłością, niepotrzebnym angażowaniem pełnomocników i świadków czy powoływania biegłych , ale także w sposób istotny zmniejsza koszty samego postępowania sądowego.
Najcenniejszym efektem mediacji jest jednak to , iż dzięki niej strony konfliktu mają możliwość rzeczywistego i odformalizowanego rozwikłania sporu , bez potrzeby korzystania ze skomplikowanego , a często także nie do końca zrozumiałego procesu sądowego.

Najcenniejszym efektem mediacji jest jednak to , iż dzięki niej strony konfliktu mają możliwość rzeczywistego i odformalizowanego rozwikłania sporu , bez potrzeby korzystania ze skomplikowanego , a często także nie do końca zrozumiałego procesu sądowego.







Aktualności