Prokuratura Okręgowa w Krakowie - wersja angielska
Elektroniczna skrzynka
podawcza Elektroniczna skrzynka podawcza
Prokuratura Okręgowa
i Prokuratury Rejonowe Prokuratura Okręgowa i Prokuratury Rejonowe

Umorzenie śledztwa dot. ochrony Muzeum w Oświęcimiu.

29-04-2010

Prokuratura Okręgowa w Krakowie umorzyła śledztwo w sprawie niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych – pracowników Państwowego Muzeum byłego niemieckiego, nazistowskiego Obozu Zagłady Auschwitz – Birkenau w Oświęcimiu, w następstwie których w nocy z 17/18 grudnia 2009 roku w Oświęcimiu województwa małopolskiego doszło do uszkodzenia i zaboru w celu przywłaszczenia zabytku w postaci napisu „Arbeit Macht Frei” znajdującego się nad bramą prowadzącą do tego obozu - wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. W toku śledztwa zebrano obszerny materiał dowodowy w postaci:
- przesłuchań strażników – wartowników w Państwowym Muzeum „Auschwitz-Birkenau” w Oświęcimiu, przesłuchań osób sprawujących funkcje kierownicze w Muzeum i sprawców kradzieży napisu, protokołów eksperymentów procesowych, zbioru dokumentów takich jak m.in.:
1/ Statutu Państwowego Muzeum Auschwitz – Birkenau,
2/ Regulaminu Organizacyjnego P.M. „A-B”
3/ Planu Ochrony P.M. „A-B”
4/ zakresu obowiązków służbowych kierownictwa i pracowników P.M. „A-B” w Oświęcimiu odpowiedzialnych za zorganizowanie ochrony oraz jej wykonanie.
W oparciu o zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy ustalono, co następuje:
Państwowe Muzeum „Auschwitz-Birkenau” w Oświęcimiu, obejmujące teren byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady składa się z dwóch zespołów : Muzeum Auschwitz I położonego w Oświęcimiu oraz oddalonego około 3 km Muzeum Auschwitz II położonego w Brzezince.
Muzeum jest jednostką państwową o osobowości prawnej, nazywane państwową instytucją kultury.
Nadzór nad Działem Ochrony sprawuje jeden z zastępców Dyrektora Muzeum. Bezpośrednim podwładnym tego z-cy dyrektora był – Komendant Wewnętrznej Służby Ochrony Straży Muzealnej, który jest formalnie kierownikiem Działu Ochrony.
Stan etatowy Wewnętrznej Służby Ochrony Straży Muzealnej składa się minimum z 50 osób, w tym komendanta, jego zastępcy, 4 dowódców zmian, 8 starszych wartowników – konwojentów oraz 36 wartowników – konwojentów.
W dniu 17 grudnia 2009 roku stan osobowy działu Ochrony Muzeum wynosił 50 osób według wskazanego podziału etatów, dzięki czemu realizowanie Planu Ochrony Muzeum nie było zagrożone.
Stan osobowy warty w nocy z 17 na 18 grudnia 2009 roku odpowiadał Planowi Ochrony.
Harmonogram służby wartowniczej w Muzeum obejmuje dwie zmiany:
- pierwsza zmiana od godziny 7.00 do 19.00
- druga zmiana od godziny 19.00 do 7.00.
Teren obiektu „Auschwitz I” ” zajmującego powierzchnię około 22 ha w zachodniej części miasta Oświęcimia w dzielnicy Zasole w granicach ścisłego obozu „Auschwitz” jest w całości ogrodzony, przy czym ogrodzenie zewnętrzne od strony wschodniej / od ulicy Więźniów Oświęcimia / i częściowo zachodniej / od ulicy Stanisławy Leszczyńskiej / wykonane jest z siatki drucianej na podmurówce betonowej, wysokości 1,8 m. w pozostałej części murem z płyt betonowych o wysokości 4 m.
Ponadto występuje ogrodzenie wewnętrzne wykonane z drutu kolczastego o wysokości 4 m. odgradzające bloki wystawowe i bloki z eksponatami od pozostałego terenu muzeum, przy czym w ogrodzeniu znajdują się przejścia bez możliwości ich zamknięcia.
Pracownicy Wewnętrznej Służby Ochrony Straży Muzealnej udawali się w pojedynkę na patrole po terenie obozu, przy czym każdy ze strażników idąc na patrol posiadał kartę magnetyczną i zobowiązany był zalogować się do sytemu po dotarciu w miejsca rozmieszczenia czytników.
Należy nadmienić, że na terenie obiektu „Auschwitz I” zainstalowano 8 czytników, przy czym w rejonie bramy wejściowej do obozu z napisem „Arbeit Macht Frei” znajdowały się 3 czytniki.
Natomiast teren obiektu „Auschwitz II” położony jest na około 171 ha w kierunku zachodnim od „Auschwitz I” w miejscowości Brzezinka i jest tylko częściowo ogrodzony drutem kolczastym oraz siatką drucianą. Obiekt „Auschwitz II” w godzinach nocnych jest chroniony przez 4 pracowników WSO Straży Muzealnej.
Należy nadmienić, iż do podstawowych zadań pracowników WSO Straży Muzealnej wykonujących patrol po terenie obozu należy m.in.:
- natychmiastowe powiadamianie dowódcy zmiany o zauważonych nieprawidłowościach przed podjęciem interwencji,
- podejmowanie niezbędnych interwencji w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa osób przebywających na terenie Muzeum i mienia muzealnego oraz w przypadku zakłócenia porządku, przekraczania zakazów obowiązujących na terenie Muzeum,
- ochrona obiektów i terenu przed dewastacją i profanacją.
Natomiast dowódca zmiany oprócz realizowania zadań patrolowych zobowiązany był do wykonania minimum jednego obchodu po terenie obozu, podczas którego zajmował się:
- kontrolą zadań wykonywanych przez pracowników ochrony,
- sprawdzaniem terenu, obiektów, zabezpieczeń technicznych pod względem bezpieczeństwa i prawidłowości działania,
- podejmowaniem w razie potrzeby niezbędnych interwencji w przypadku zaistnienia zagrożenia bezpieczeństwa obiektów i osób przebywających na terenie Muzeum,
- wydawanie broni i środków przymusu bezpośredniego.
W dniu 17 grudnia 2009 r. około godziny 10.00 Andrzej S. Paweł S. oraz Radosław M.i Łukasz M. samochodem wyjechali z Lipna w kierunku Oświęcimia.
Około godziny 18.00–19.00 dotarli w pobliże byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz - Birkenau w Oświęcimiu.
Po dotarciu pod bramę wejściową posługując się nożycami do cięcia blachy próbowali dokonać ucięcia napisu „Arbeit Macht Frei”, jednak nożyce, które posiadali okazały się nieskuteczne do „demontażu” napisu, w związku z czym bracia opuścili teren obozu, natomiast Andrzej S. obserwował pomieszczenia strażników Wewnętrznej Służby Ochrony, a Paweł S. czekał na kolegów w samochodzie. Następnie mężczyźni udali się do marketu Tesco w Tychach gdzie zakupili klucze niezbędne do odkręcenia śrub mocujących napis, po czym około godziny 24.00 ponownie podjechali w okolice Muzeum w Oświęcimiu.
W międzyczasie, pomiędzy godziną 21.10 a 21.40 oraz 22.00 a 22.25 patrol odbył jeden ze strażników, który dotarł do 12 punktów kontrolnych, przy czym w rejonie bramy obozowej z napisem „Arbeit Macht Frei” zauważył ślady obuwia na śniegu, jednak uznał że zostały pozostawione przez osoby mieszkające na terenie obozu. Niemniej jednak o poczynionej obserwacji powiadomił dowódcę .
Następnie po godzinie 23 na patrol wyszedł inny strażnik, który dotarł do 7 punktów kontrolnych i około godziny 23.50 wrócił na wartownię.
W tym czasie, około godziny 24.00 bracia M. tą samą drogą co poprzednio weszli na teren obozu, a następnie podeszli pod bramę. Tam posługując się wspomnianymi kluczami odkręcili część napisu „Arbeit Macht Frei”, natomiast druga jego cześć uległa ułamaniu. Następnie bracia M. zabrali napis bez ostatniej litery „i”, po czym przez otwór w betonowym ogrodzeniu wynieśli go poza teren obozu i w pobliskim parku nad rzeką Sołą wspólnie z Andrzejem S., dokonali jego rozkawałkowania na trzy części.
Tak przygotowany napis umieścili w samochodzie i udali się w drogę powrotną do Lipna.
W międzyczasie po godzinie 0.20 strażnik ponownie wyszedł z wartowni i udał się na patrol docierając do 8 punktów kontrolnych, po czym około godziny 1.00 wrócił na wartownię. Następnie pomiędzy godziną 1.14 a 1.40 oraz 2.12 a 2.40 na patrolu przebywał dowódca, który dotarł do 14 punktów kontrolnych.
Z kolei po godzinie 3.30 na kolejny patrol tej nocy wyruszył kolejny strażnik i po dotarciu do 5 punktów kontrolnych około godziny 4.00 ujawnił brak napisu „Arbeit Macht Frei” nad bramą wejściową do obozu o czym powiadomił dowódcę zmiany.
Po zniknięciu zabytkowego napisu dowódca wraz ze strażnikami udali się na obchód terenu obozu i wówczas ujawnili przecięcie drutów kolczastych w ogrodzeniu wewnętrznym oraz wygięcie metalowych prętów w betonowym ogrodzeniu zewnętrznym. Ponadto ujawnili liczne ślady obuwia na śniegu oraz odwzorowanie napisu „Arbeit Macht Frei” na śniegu ujawnione poza terenem obozu, co jednoznacznie wskazywało na dokonanie kradzieży zabytkowego napisu.
O godzinie 5.21 dowódca powiadomił Komendę Powiatową Policji w Oświęcimiu o kradzieży napisu, a następnie zawiadomił szefa ochrony, a ten z kolei około godz. 6 rano powiadomił telefonicznie zastępcę dyrektora Muzeum.
Przybyli na miejsce zdarzenia funkcjonariusze Policji zabezpieczyli ujawnione ślady na śniegu oraz przeprowadzili badanie trzeźwości pracowników WSO pełniących służbę, które wykazało ,że wszyscy byli trzeźwi.
Wkrótce po dokonaniu kradzieży napisu wspomniani trzej pracownicy ochrony pełniący krytycznej nocy służbę w obiekcie Auschwitz I posterunek stały nr 1, decyzją dyrektora Muzeum zostali zawieszeni w obowiązkach pracowników Muzeum.
Według oceny dokonanej przez Dyrekcję Muzeum oraz kierownictwo WSO zaniedbania obciążają głównie dowódcę zmiany, który nadzorował i kontrolował sposób pełnienia patroli przez podległych mu wówczas wartowników.
Dowódca zmiany został zwolniony z pracy za wypowiedzeniem umowy o pracę. Powodem jego zwolnienia były uchybienia w pełnieniu obowiązków dowódcy zmiany poprzez niezwłoczne nie powiadomienie szefa ochrony i Policji o zauważonym braku napisu, co stanowiło naruszenie postanowień Planu Ochrony.
Natomiast dwaj wartownicy za niestaranne wykonywanie obowiązków służbowych zostali ukarani dyscyplinarnie karą nagany i przywróceni do służby.
Jednocześnie należy stwierdzić, że w dniu 17 grudnia 2009 roku stan zabezpieczenia przez środki techniczne obiektów Muzeum był zgodny z planem ochrony, a także realizowany był na podstawie tego planu.
Pracownik ochrony wykonujący zadania ochrony w ramach wewnętrznej służby ochrony powołanej przez kierownika jednostki w obiekcie podlegającym obowiązkowej ochronie nie jest funkcjonariuszem organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego, a przez to funkcjonariuszem publicznym. Pracownik ochrony nie jest w żadnej sytuacji, a więc także w czasie wykonywania zadań ochrony w obiekcie podlegającym obowiązkowej ochronie, funkcjonariuszem publicznym. Nie można więc przypisać mu popełnienia przestępstw indywidualnych, których podmiotami mogą być funkcjonariusze publiczni, ujętych m.in. w art. 231,
Jednocześnie należy nadmienić, że przeprowadzone śledztwo potwierdziło, iż osoby pełniące funkcje kierownicze w strukturze organizacyjnej Państwowego Muzeum „Auschwitz – Birkenau” w Oświęcimiu, a więc Dyrektor, jego zastępca sprawujący nadzór nad Działem Ochrony a także szef tego Działu wykonywali swoje obowiązki służbowe zgodnie z wyżej wzmiankowanymi przepisami, a szczególności z postanowieniami Regulaminu Organizacyjnego Państwowego Muzeum „Auschwitz – Birkenau” oraz Planu Ochrony P.M. „Auschwitz – Birkenau”.
W czynie będącym przedmiotem prowadzonego śledztwa brak jest ustawowych znamion koniecznych dla bytu przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w postaci: „funkcjonariusza publicznego”, jako podmiotu tego przestępstwa oraz „przekroczenia uprawnień lub nie dopełnienia obowiązków”, jako przedmiotu tego przestępstwa.

Aktualności